Phát hiện bệnh nhân bị đột quị tại cộng đồng và cách xử trí

Dấu hiệu phát hiện đột quị ở cộng đồng:
Bạn có thể phát hiện người đột quị ở cộng đồng dựa vào 3 dấu hiệu dưới đây:
1. Mặt xệ 1 bên, có thể chảy nước dãi bên xệ đó
2. Tay cùng bên mặt xệ không thể đưa cao bằng bên lành
3. Giọng nói ngọng, không rõ

Khi gặp trường hợp này bạn phải khẩn cấp đưa bệnh nhân đến bệnh viện có trang bị CT hoặc MRI để có thể phân loại bệnh nhân bị nhồi máu não hoặc xuất huyết não.
Nếu phát hiện bị nhồi máu não, bệnh nhân sẽ được chích thuốc tiêu sợi huyết, đây là loại thuốc giúp tan cục máu đông trong trường hợp bị nhồi máu não. Điều này sẽ giúp hạn chế tối đa các di chứng sau này.
Do đó bạn phải gọi ngay số 115 để liên hệ biết được bệnh viện nào gần nhất có trang bị thuốc tiêu sợi huyết. Thời gian từ lúc đột quị cho đến lúc được chích thuốc tiêu sợi huyết tốt nhất là trong vòng 3 giờ.
Các nước nói tiếng Anh thường hướng dẫn cộng đồng cách phát hiện và xử trí đột quị bằng FAST để người dân dễ nhớ. FAST được các bác sĩ Anh quốc phát triển từ năm 1998 và nhiều nghiên cứu đã chứng minh áp dụng rất dễ dàng và hiệu quả.
Nội dung của FAST cũng giống như phần trình bày ở trên.
FAST có nghĩa là nhanh, nó là tiếp đầu ngữ của các chữ sau:
F ace      : Nhìn khuôn mặt xem bên nào xệ, bên xệ có chảy nước dãi không?
A rm       : Nói bệnh nhân đưa hai tay lên, tay bên mặt xệ sẽ không giơ cao bằng bên kia
S peech : Nghe giọng nói bệnh nhân ngọng, líu không rõ
T ime     : Thời gian là vàng bạc, gọi ngay các số điện thoại cấp cứu để bệnh nhân được đưa đến ngay cơ sở y tế đã trang bị thuốc tiêu sợi huyết trong vòng 3 giờ.

 

Làm gì trong lúc chờ xe cấp cứu ? 
Nếu bệnh nhân còn tỉnh hoàn toàn, có thể cho ngồi. Nhưng thường nên cho bệnh nhân nằm để máu dễ chảy lên vùng não. An toàn nhất là tư thế phục hồi (recovery position), tư thế này giúp vẫn duy trì tưới máu vùng não có mạch máu bị tắc ở mức tốt nhất, vừa phòng chất ói không rơi vào đường thở.

 

Tư thế phục hồi
Một bệnh nhân bị giảm tri giác hoặc hôn mê có thể gặp nguy hiểm khi nằm ngửa vì ở tư thế này các mô mềm ở thành trên hầu có khuynh hướng xệ xuống bịt đường thở gây nguy hại đến tính mạng bệnh nhân. Đặc biệt nếu bệnh nhân có kèm thêm ói mửa, ở tư thế nằm ngửa , chất tiết này lại khó có khả năng được tống xuất ra ngoài, do đó tình trạng bít tắc đường thở lại trở nên trầm trọng hơn.
Tư thế phục hồi là tư thế giúp đầu được nâng cao, đường thở được thông thoáng và giúp dễ tống chất ói mửa ra ngoài.


Trong hình, bệnh nhân được đặt ở tư thế nằm hơi nghiêng, mặt được nâng cao vì được kê bằng chính bàn tay của họ. Tư thế này giúp dễ tống xuất chất ói ra ngoài hơn tư thế nằm ngửa.
Ngoài ra người phát hiện còn đẩy nhẹ cằm bệnh nhân lên trên để giúp đường thở thông thoáng.

Bs CKII Nguyễn Đăng Khoa

Rehab4you

Written by 

Related posts

One Reply to “Phát hiện bệnh nhân bị đột quị tại cộng đồng và cách xử trí”

Leave a Comment