PHCN khi liệt hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn một chi trong TBMMN và CTSN (Cơ lực 0/5 đến 1/5)

LIỆT HOÀN TOÀN HOẶC GẦN HOÀN TOÀN MỘT CHI

Trong phương pháp tập theo tác vụ, bao giờ cũng sử dụng chi liệt để tập các tác vụ. Do đó các thứ tự điều trị từ kéo giãn, khơi gợi hoạt động cơ, tập tải nặng & mạnh cơ, với lấy đồ đều được thực hiện trên chi liệt và tránh sử dụng những “vật trợ giúp” như nạng, gậy ba chân, xe lăn, thanh song song vì có thể “khuyến khích” chi lành hoạt động thay vì chi yếu. Điều này đến từ nền tảng lý thuyết: sự tái tổ chức não sẽ tốt hơn nếu cho chi liệt vận động theo chức năng lặp đi lặp lại (xem chương 1).

Để dễ hình dung, giả sử có 60% tế bào thần kinh vận động bị hủy do TBMMN, số tế bào đã chết không bao giờ sống lại, nhưng hoạt động chức năng sẽ cải thiện nhờ vào hoạt động hết “công suất” của số lượng tế bào còn lại. Điều này nhờ vào các cơ chế như sợi trục của tế bào thần kinh trước synapse còn lại sẽ mọc thêm nhiều nhánh, trong khi thân tế bào thần kinh sau synape lại xuất hiện nhiều thụ thể cùng nhiều cơ chế khác nhằm giúp sự dẫn truyền thần kinh vẫn nhanh mặc dù đã có sự hủy hoại tế bào thần kinh trước đó. Các cơ chế này được gọi là sự tái tổ chức não hoặc tính mềm dẻo thần kinh.

Tuy nhiên nếu trong trường hợp sự hủy hoại tế bào quá lớn ví dụ chỉ còn lại 10% số lượng tế bào thần kinh thì rõ ràng tái tổ chức não cùa tế bào thần kinh còn lại rất khó bù trừ để đạt hoạt động như trước đây. Trên lâm sàng chúng ta thường thấy nhiều bệnh nhân chỉ có cơ lực ở chi vào khoảng 0/5 – 1/5 dù đã nhiều tháng sau đột quị thì khả năng hồi phục về mặt chức năng ở chi này rất khó. Lúc đó bác sĩ điều trị phải lựa chọn sự an toàn tránh té ngã là cao nhất, tức tập bằng chi lành thay vì quá chú ý đến cách tập luyện bằng chi liệt mà chắc chắn hiệu quả sẽ không cao. Khi sử dụng chi lành để vận động với hoặc không dụng cụ hỗ trợ, chi liệt sẽ “lười” do đó sự tái tổ chức não sẽ kém đi nhưng trong trường hợp này, an toàn vẫn là ưu tiên.

Sau đây là một số ví dụ tập bằng chi lành:

VD1: Ngồi lên bằng chi lành (hình 2.22).

VD2: Chống gậy bằng tay lành (hình 4.1).

VD3: Đi gậy 3 chân, đi với khung.

VD4: Đi xe lăn

Nguồn Khoa PHCN – Bệnh viện Chợ Rẫy

Hương Phạm

Written by 

Related posts

Leave a Comment